Các tuyến đường sắt kết nối Trung Quốc, Trung Á và châu Âu đang mở rộng lựa chọn vận tải, giảm phụ thuộc vào một tuyến hàng hải truyền thống.
Một trung tâm logistics tại Liên Vân Cảng, tỉnh Giang Tô, Trung Quốc đang trở thành mắt xích quan trọng trong kết nối thương mại giữa Trung Quốc và Trung Á. Cơ sở hợp tác logistics Trung Quốc – Kazakhstan đã xử lý hơn 8.000 chuyến tàu hàng quốc tế kể từ khi đi vào hoạt động năm 2014. Hạ tầng hiện có diện tích bãi container 220.000 m², tuyến đường sắt chuyên dụng dài 3,8 km và công suất khai thác lên tới 410.000 TEU mỗi năm.
Từ trung chuyển đến chuỗi cung ứng
Ban đầu, mô hình này chủ yếu giải quyết nhu cầu vận chuyển hàng hóa giữa Trung Quốc và Kazakhstan. Tuy nhiên, mạng lưới hiện đã mở rộng tới 5 quốc gia Trung Á, Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và châu Âu. Hàng hóa vận chuyển theo cả hai chiều cũng ngày càng đa dạng, từ linh kiện ô tô, thiết bị gia dụng, mô-đun quang điện đến lúa mì, khoáng sản và kim loại.
Việc kết hợp đường sắt với đường biển giúp các quốc gia Trung Á không giáp biển tiếp cận trực tiếp các cảng biển của Trung Quốc. Theo China Daily, hơn 50% lượng hàng quá cảnh hướng Tây của Trung Quốc hiện được xử lý qua cơ sở này.
Dòng thương mại Trung Quốc – Kazakhstan cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Trong 7 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại song phương đạt 32,4 tỷ USD, tăng 24,1% so với cùng kỳ. Riêng vận tải đường sắt giữa hai nước trong 6 tháng đầu năm đạt 18,7 triệu tấn, tăng 9%; trong đó hàng xuất khẩu từ Kazakhstan sang Trung Quốc đạt 8,5 triệu tấn, tăng 20%.
Hành lang Trung tuyến ngày càng quan trọng
Song song với tuyến kết nối qua Trung Quốc – Kazakhstan, Hành lang Trung tuyến đang được thúc đẩy như một lựa chọn vận tải giữa châu Á và châu Âu. Tuyến này đi từ Trung Quốc qua Kazakhstan, biển Caspi, Azerbaijan, Georgia và Thổ Nhĩ Kỳ trước khi vào châu Âu.
Theo OECD, lượng hàng qua hành lang này năm 2024 đạt 4,5 triệu tấn, tăng 62% so với năm trước. Các dự án nâng cấp cảng, đường sắt và thủ tục biên giới đang được triển khai nhằm tăng năng lực vận tải của tuyến.
Sự phát triển của các hành lang liên lục địa đang khiến doanh nghiệp phải tính toán lại bài toán logistics theo hướng đa dạng hóa tuyến vận chuyển, cân bằng giữa chi phí, thời gian và rủi ro. Đường sắt kết hợp đường biển cũng mở thêm cơ hội hình thành các trung tâm kho bãi, chế biến và phân phối tại những điểm trung chuyển chiến lược.
Với Việt Nam, xu hướng này cho thấy dư địa để kết nối sâu hơn với mạng lưới logistics Á – Âu. Việc phát triển đồng bộ đường sắt liên vận, hạ tầng cửa khẩu và trung tâm logistics có thể giúp doanh nghiệp mở rộng lựa chọn vận tải, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận các thị trường Trung Á và châu Âu.
